تجارت الکترونیکی ازسال ۱۹۷۰ هنگامیکه شرکتهای بزرگ اقدام به تهیه شبکه های خصوصی کامپیوتری بین خود جهت تبادل اطلاعات تجاری بین شرکا وتولید کنندگان خود کردند پدید آمد. این عمل به نام EDI تبادل اطلاعات الکترونیک معروف شد. این انتقال اطلاعات که بصورت ساده شده و تحت استانداردهای لازم EDI ما بین شرکتهای تجاری صورت می گرفت مسایل اداری سنتی بر کاغذ و وجود نیروهای انسانی در این بخشها را بطور چشم گیری کاهش داد. درحال حاضر نیز در حدود ۹۵٪ از هزار شرکت بدلیل کاهش هزینه ها و بالا بردن راندمان کار از EDIاستفاده می کنند. در واقع پایه و اساس تجارت الکترونیک EDI بوده و هست ! امروزه تماسهای تجاری بر روی اینترنت که بواسطه تجارت الکترونیکی است رو به افزایش گذاشته است. بطور مثال با آمدن EDI بر روی اینترنت این امکان را برای شرکتها بوجود آورده است تا سیستمهای قدیمی مربوط به شبکه های خصوصی خود را جمع نموده و پول آنها را پس انداز نمایند و با سرمایه گذاری وگسترش برروی زنجیرهای جدید تجاری به داد و ستدهای بیشتری در این زمینه نایل آیند. تجارت الکترونیکی به هرگونه معامله ای گفته می شود که در آن خرید و فروش کالا و یا خدمات از طریق اینترنت صورت پذیرد و به واردات و یا صادرات کالا ویا خدمات منتهی می شود . تجارت الکترونیکی معمولا کاربرد وسیع تری دارد، یعنی نه تنها شامل خرید و فروش از طریق اینترنت است بلکه سایر جنبه های فعالیت تجاری ، مانند خریداری ، صورت بردار ی از کالاها ، مدیریت تولید و تهیه و توزیع و جابه جایی کالاها و همچنین خدمات پس از فروش را در بر می گیرد . البته مفهوم گسترده تر تجارت الکترونیک کسب و کار الکترونیک می باشد

انواع تجارت الكترونيك

تجارت الکترونیک را میتوان از حیث تراکنش ها(Transactions) به انواع مختلفی تقسیم نمود که بعضی از آنها عبارتند از:

  • ارتباط بنگاه و بنگاه (B2B) : به الگویی از تجارت الکترونیکی گویند، که طرفین معامله بنگاه ها هستند .
  • ارتباط بنگاه و مصرف کننده(B2C) : به الگویی از تجارت الکترونیک گویند که بسیار رایج بوده و ارتباط تجاری مستقیم بین شرکتها و مشتریان می باشد .
  • ارتباط مصرف کننده ها و شرکتها (C2B) : در این حالت اشخاص حقیقی به کمک اینترنت فراورده ها یا خدمات خود را به شرکتها میفروشند .
  • ارتباط مصرفکننده با مصرف کننده (C2C) : در این حالت ارتباط خرید و فروش بین مصرف کنندگان است .
  • ارتباط بین بنگاه ها و سازمان های دولتی (B2A) : که شامل تمام تعاملات تجاری بین شرکتها و سازمانهای دولتی می باشد . پرداخت مالیاتها و عوارض از این قبیل تعاملات محسوب می شوند .
  • ارتباط بین دولت و شهروندان (G2C) : الگویی بین دولت و توده مردم می باشد که شامل بنگاه های اقتصادی، موسسات دولتی و کلیه شهروندان می باشد . این الگو یکی از مولفه های دولت الکترونیک می باشد .
  • ارتباط بین دولت ها (G2G) : این الگو شامل ارتباط تجاری بین دولتها در زمینه هایی شبیه واردات و صادرات می باشد.

قانون تجارت الكترونیكی مجموعه اصول و قواعدی است كه برای مبادله آسان و ایمن اطلاعات در واسطهای الكترونیكی و با استفاده از سیستمهای ارتباطی جدید به كار می رود. قانون مزبور در تاریخ هفدهم دی ماه یكهزار و سیصد و هشتاد و دو به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است. این بخش، جهت شناسایی كاربران با موارد قانونی تصویب شده در مجلس شورای اسلامی ارائه شده است.

قانون تجارت الکترونیکی

آیین نامه اجرایی ماده 32 قانون تجارت الکترونیکی

دستورالعمل اجرایی گواهی

"دستورالعمل اجرایی گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی" در راستای ايجاد زيرساخت كليد عمومی در كشور و بر اساس "سياست های گواهی الكترونيكی مركز دولتی صدور گواهی الكترونيكی ريشه" توليد شده است. اين دستورالعمل بر پايه استاندارد X.509 تنظيم شده و با قانون تجارت الكترونيكی ايران همخواني دارد. دستورالعمل اجرایی مرکز، چگونگی ايجاد و مديريت مراكز صدور گواهی ميانی توسط مركز دولتی صدور گواهی الكترونيكی ريشه را مشخص مي كند. شما می توانيد با كليك كردن بر روي لينك زير اين دستورالعمل را دريافت نماييد.

دستورالعمل اجرایی گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی

امضای الكترونیكی تحول بزرگی در روابط و تعاملات ایجاد كرده است؛ با استفاده از امضا و گواهی الكترونیكی، می توان سندیت متون الكترونیكی را بررسی كرد و اسناد قابل پیگیری هستند. به این معنا كه اگر تاكنون پیام ارسالی در اینترنت هیچ اعتبار قانونی نداشت، با استفاده از گواهی الکترونیکی شكل قانونی به خود می گیرد. گواهی یك سند الكترونیكی امضاء شده است كه توسط مركز صدور گواهی الكترونیكی برای یک شخص یا سازمان صادر می شود و با استفاده از اطلاعات درون آن می توان براِی شناسایی دارنده گواهی و برقراری ارتباط امن با وی اقدام نمود.

در صورتی که در فضای اینترنت، قصد مبادله الکترونیکی با هویت مجازی مشخصی را داشته باشید؛ می توانید با استفاده از امضای الکترونیکی خود را معرفی كنید. همچنین از طریق امضای الكترونیكی طرف مقابل به او اعتماد كنید. وب سایت مركز صدور گواهی الکترونیکی میانی محل انتشار گواهی الکترونیکی و اسناد و اخبار مرتبط می باشد. شما از طریق این سایت می توانید گواهی های مورد نیاز خود را دریافت و نصب كنید. همچنین می توانید لیست گواهی های باطل شده (CRL) را download نموده و نصب نمایید.

اتکا به گواهی الکترونیکی صادر شده توسط مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی و قرارداد طرف های اعتماد کننده انجام می شود. اتکا به گواهی الکترونیکی صادر شده توسط مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی به معنای پذیرش شرایط دستورالعمل و قرارداد مذکور میباشد.

منبع: سایت مرکز توسعه تجارت الکترونیکی www.mocca.ir

مراکز صدور گواهی الکترونیکی(Certification Authority)

مشابه آنچه برای ثبت سندهای رسمی در کشور توسط دفاتر اسناد رسمی زیر نظر قوه قضاییه صورت می پذیرد، در محیط الکترونیکی نیزساز و کاری رسمی و تعریف شده برای اطمینان بخشی به تعامل هایالکترونیکی وجود دارد؛ که به آنها مراکز صدور گواهی الکترونیکی می‌گویند.

مركز صدور گواهی الكترونیكی میانی بازرگانی
(Commerce Intermediate Certification Authority)

مركز صدور گواهی میانی موجودیتی است كه توسط مركز دولتی صدور گواهی ریشه مورد تایید قرار گرفته و مجوز ایجاد، امضا و صدور خدمات گواهی الكترونیكی را دریافت كرده است.

وظایف مرکز صدور گواهی الکترونیکی
  1. تدوین دستور العمل اجرایی گواهی خود مطابق با سیاست های گواهی الکترونیکی
  2. اطمینان از تطابق عملکرد مرکز با سیاست های گواهی الکترونیکی
  3. بیان روال های درخواست گواهی الکترونیکی برای درخواست کنندگان
  4. اطمینان از عقد قرار داد با دفاتر ثبت نام آگاه و متعهد به سیاست های گواهی الکترونیکی
  5. اطمینان از دریافت درخواست گواهی صرفاً از دفاتر ثبت نام تحت قرار داد
  6. صدور و انتشار گواهی ها
  7. ابطال گواهی ها در صورت لزوم
  8. ارسال گواهی ها و لیست گواهی های باطل شده
  9. تولید کلیدهای خصوصی مرکز به طور ایمن
  10. اطمینان از نگهداری ایمن کلیدهای خصوصی مرکز

منبع: سایت مرکز توسعه تجارت الکترونیکی www.mocca.ir